Tijdlijn van de muziekgeschiedenis naast de wereldgeschiedenis

AI

Deze tijdlijn zet de muziekgeschiedenis links en de kunst- en wereldgeschiedenis rechts, met het jaartal ertussen. Dat is een oude opzet en nog altijd de nuttigste: de meeste muzikale ontwikkelingen zijn alleen te begrijpen naast wat er verder gebeurde.

De lijn begint met het ontstaan van de menselijke taal en loopt door tot de twintigste eeuw. Aan het begin zijn de stappen honderdduizenden jaren groot, aan het eind vijftig, de dichtheid van de bronnen bepaalt de schaal.

De zeven stijlperiodes die dit naslagwerk hanteert liggen allemaal in het laatste stuk van deze lijn, tussen 500 en nu.

Van beenderfluit tot notatie

De oudste sporen van muziek zijn instrumenten: ratels, rammelaars, bromhout en eentonige fluiten uit beenderen. Zang en slagwerk gingen daar vrijwel zeker aan vooraf, maar daarvan blijft niets over.

De eerste naam die we kennen is Hufu-'anh, een Egyptische hofmusicus van rond 2700 v.Chr. De eerste geschreven muziek is het muziek-spijkerschrift van Babylon, rond 800 v.Chr.

In Europa duurt het tot de negende eeuw voordat er een notatie is die verder gaat dan een geheugensteun. Hoe die notatie zich ontwikkelde staat op de pagina over de middeleeuwen. Die notatie is ontstaan voor het gregoriaans, de eenstemmige kerkzang die toen het hele schriftelijke repertoire vormde.

Waarom de schaal niet gelijkmatig is

Tussen −600000 en 0 staan zesentwintig momenten; tussen 1700 en 1960 staan er bijna evenveel. Die scheefheid is geen fout maar een eigenschap van de bronnen: hoe dichter bij vandaag, hoe meer er is opgeschreven en bewaard.

Het gevolg is dat de lijn niet als een schaal gelezen moet worden maar als een volgorde. Wat ernaast staat gebeurde in dezelfde tijd; hoe ver twee regels uit elkaar liggen zegt weinig.

Wie de muzikale ontwikkeling zelf wil volgen in plaats van de chronologie, kan beter de zeven periodepagina's achter elkaar lezen; daar staat per tijdvak wat er veranderde en waarom.

Hoe je de lijn leest

De kolom Muziekgeschiedenis bevat uitsluitend muzikale gebeurtenissen: de uitvinding van een instrument, het ontstaan van een notatie, het opkomen van een stijl. De kolom ernaast bevat wat er verder in de wereld gebeurde, inclusief geboorte- en sterfjaren van figuren buiten de muziek. Waar twee namen in dezelfde rij staan, zat er soms meer tussen dan gelijktijdigheid: over de vriendschappen tussen componisten staat een apart artikel.

Het jaartal hoort bij beide kolommen: op een breed scherm staat het ertussenin, op een telefoon boven de twee blokken van dezelfde rij.

De zeven stijlperiodes op de lijn

De tijdlijn

Jaartallen met de toevoeging v.Chr. liggen voor het begin van de jaartelling. Waar een kolom voor een jaartal leeg blijft, staat er in dit register niets bij genoteerd.