Henri Vieuxtemps

Leven

Henri Vieuxtemps werd geboren in Verviers op 17 februari 1820. Zijn vader, die wever en amateur-vioolbouwer was, gaf hem zijn eerste muzieklessen. Toen hij nauwelijks zeven was, ging hij met zijn leraar op tournee in de omgeving van zijn geboortestad. Zo kwam hij in 1828 in Brussel, waar Charles de Bériot hem hoorde spelen. Hij aanvaardde Vieuxtemps in zijn vioolklas. Daarna vervolmaakte Vieuxtemps zijn techniek onder begeleiding van verschillende leraars. Concerten in Duitsland en Wenen droegen bij tot zijn steeds groeiende reputatie. Schumann vegeleek hem zelfs met Paganini, die Vieuxtemps in 1834 tijdens een verblijf in Londen ontmoette.

In 1836 - hij was toen 16 - schreef Vieuxtemps zijn eerste vioolconcerto dat hij uitgaf als 'Concerto Nr.2 in F# groot Op.19'. Ondertussen volgde hij lessen bij Simon Sechter en Anton Reicha in Parijs. Om zijn orkestratietechniek bij te schaven ging hij naar algemene repetities luisteren met de partituur voor hem.

In 1837 ondernam hij zijn eerste reis naar Rusland. In de daaropvolgende jaren keerde hij verscheidene keren terug. Hij schreef er zijn 'Concerto Nr.1 in E groot Op.10', dat in 1841 in première ging te Parijs. Het werd een groot succes. Hij kreeg zeer positieve reacties van critici, onder wie Berlioz en Wagner. In 1843 en 1844 maakte hij een tournee doorheen Amerika. Dan volgde het derde vioolconcerto (Stuttgart, 1844), dat door Eugène Ysaÿe echter beschouwd wordt als een groot muzikaal gedicht, geïnspireerd door het vioolconcerto van Beethoven dat Vieuxtemps in Wenen had gehoord.

In hetzelfde jaar nog trouwde hij met Josephine Eder, een Weense pianiste. Twee jaar later verhuisde hij voor zes jaar naar Sint-Petersburg, waar hij hofviolist werd. Hij schreef er zijn vierde vioolconcerto en een aantal andere stukken. Na zijn verblijf in Rusland keerde hij voor twee jaar terug naar Brussel voor hij zich ergens nabij Frankfurt vestigde. Het vijfde vioolconcerto, dat hij daar schreef in opdracht van zijn landgenoot en collega Hubert Léonard, leraar aan het Brussels Conservatorium, blijft nu nog, dankzij de poëtische melodieën de virtuositeit en de uitstekende orkestratie, een bron van inspiratie voor vele violisten.

In 1866 verhuisde Vieuxtemps met zijn familie naar Parijs terwijl hij verderbouwde aan zijn internationale carrière. Zes jaar later keerde hij terug naar Brussel als leraar aan het Conservatorium. Als gevolg van een beroerte moest hij zijn activiteiten gedurende een tijdje stopzetten. Maar twee jaar later moest hij definitief ophouden met lesgeven door lange periodes van ziekte. Hij trok in bij zijn dochter en haar echtgenoot in Mustapha (Algerije), waar hij verder componeerde. De twee laatste vioolconcerto's verschenen kort voor zijn dood op 6 juni 1881. Hij werd begraven in Verviers, zijn geboortestad.

Belangrijkste werken

Betekenis

Vieuxtemps trad op zijn zesde voor het eerst op en reisde als kind door Europa, waar Paganini hem in Londen hoorde en Schumann hem met Paganini vergeleek. Hij werd daarmee een van de eerste violisten van wie de loopbaan zich volledig internationaal afspeelde; hij toerde tot in Rusland en de Verenigde Staten.

Zijn zeven vioolconcerten zijn het kernstuk van zijn werk. Het vierde, uit 1858, werd door Berlioz een symfonie met vioolsolo genoemd: het opent met een lange orkestinleiding en heeft een scherzo als derde deel, wat in een concert ongebruikelijk was.

Van 1846 tot 1851 was hij soloviolist van de tsaar in Sint-Petersburg en stichtte hij daar de vioolklas van het latere conservatorium. Daarna leidde hij de vioolklas in Brussel, waar Ysaÿe zijn leerling werd.

Een beroerte verlamde in 1873 zijn rechterarm en maakte een einde aan zijn loopbaan als speler. Hij bleef nog acht jaar lesgeven en componeren; zie Belgische componisten.