Frédéric Chopin

Leven

Chopin werd in de buurt van Warschau geboren op 1 maart 1810. Zijn vader was echter een rasechte Fransman uit Lotharingen die in de Poolse hoofdstad leraar Frans was, aanvankelijk privé, later aan het stedelijk lyceum.

Chopins moeder was een Poolse, en speelde volmaakt piano. Hun huwelijk scheen zeer geslaagd te zijn, en Frédéric was de enige zoon naast drie dochters. In het gezin werd regelmatig gemusiceerd, en al snel bleek uit de jonge Frédéric een wonderkind te groeien, niet alleen op muzikaal gebied. Ook in mime, karikatuurtekenen en briefschrijven was hij briljant.

Gelukkig voor hem had hij verstandige ouders, die zijn vroege begaafdheid niet exploiteerden en in de eerste plaats goede leraars voor hem zochten (en vonden): Zywny en Elsner. Zij raakten zo weinig mogelijk aan de originele stijl, en beseften dat het hier volstond een technische en theoretische basis mee te geven.

Ondanks zijn zwakke gezondheid besluit Chopin, na het eindexamen aan het gymnasium zich nog uitsluitend op muziek toe te leggen. Op zijn negentien geeft hij Wenen enkele concerten, en wanneer hij in 1830 nogmaals vertrekt voor een tournee, breekt de Poolse opstand uit en kan hij niet meer terug naar het vaderland. Hij vestigt zich in Parijs, waar hij opgenomen wordt in de hoogste salonkringen. Bij een optreden van Paganini komt hij zo onder de indruk, dat hij beslist de Paganini van het klavier te worden, d.w.z. het uitdrukkingsvermogen te vergroten door een weergaloze technische verfijning. Door zijn zwakke gezondheid, te hard werken en een mislukte liefde wordt hij melancholisch en prikkelbaar. Met collega's componisten kon hij niet zo best opschieten. Alleen Liszt toonde zich aanvankelijk erg geestdriftig over dit ware talent, terwijl Meyerbeer, Mendelssohn, en Berlioz eerder koeltjes reageerden. Meestal was hij te zien in het gezelschap van Hiller, Bellini, Delacroix en vooral van de jonge schrijfster George Sand. Na een hele reeks onbeantwoorde liefdes werd hij door Liszt gekoppeld aan George Sand. Acht jaar lang was ze zijn ideale verpleegster toen zijn tering verergerde, ze stelde haar landgoed ter beschikking en nam hem mee voor een rustkuur naar Mallorca. Ze bleef ook achteraf een echte vrienden, hoewel hij leed onder haar avonturen met anderen. Deze jaren waren ondanks alles wellicht de gelukkigste uit zijn leven, en op muzikaal-compositorisch gebied, zowel kwantitatief als kwalitatief, de produktiefste.

Helaas kwam het tot een breuk wegens intriges met de zoon en de dochter van Sand en hun respectieve verloofdes. Sand heeft later een beschrijving van hun verhouding gegeven in haar roman "Lucrezia Floriani". In zijn laatste levensjaren maakt Chopin nog een reis naar Engeland en Schotland, richt zich met zijn laatste geld volledig nieuw in te Parijs, en laat uit Warschau zijn zuster overkomen, die nog net op tijd is om hem aan zijn sterfbed bij te staan. Hij sterft op 17 oktober 1849, en volgens zijn laatste wilsbeschikking wordt zijn hart in een gouden urn naar Polen overgebracht en wordt hij naast Bellini begraven onder begeleiding van Mozarts Requiem.

Belangrijkste werken

Betekenis

Chopin is de enige grote componist die vrijwel uitsluitend voor één instrument schreef. Van zijn ruim tweehonderd werken zijn er nauwelijks tien zonder piano, en die tien horen niet tot zijn beste. Dat is geen beperking gebleken maar een concentratie: er is geen componist bij wie de klank van het instrument zo volledig in de muziek zit.

Zijn belangrijkste vinding is de manier waarop hij de melodie laat zingen boven een wijd gespreide begeleiding, met het pedaal als lijm. Het resultaat is een klankbeeld dat voordien niet bestond en dat de hele latere pianoliteratuur heeft bepaald, bij Liszt, Fauré, Debussy en Rachmaninov is het rechtstreeks terug te horen.

Hij gaf in zijn hele leven nog geen dertig openbare concerten. Zijn inkomen kwam uit lesgeven aan de Parijse aristocratie en uit de verkoop van bladmuziek; zijn natuurlijke omgeving was de salon, niet de zaal.