Enrique Granados

Leven

Enrique Granados werd geboren in Lérida (Catalonië) op 27 juli 1867. Zijn vader was Cubaan en zijn moeder kwam uit Noord-Spanje. De muziekleraars die hem eerst in Barcelona onderrichtten, waren Pujol voor piano en Pedrell voor compositie. Later ging hij naar Parijs, waar hij les kreeg van Bériot (een Belg). Daarna keert hij terug naar Barcelona, waar hij in 1890 zijn eerste recitals geeft en zijn composities ten gehore brengt.

Granados genoot van een briljante carrière in Europa en de Verenigde Staten. In 1915 gaat hij nogmaals naar Amerika om er de opera Goyescas, een variatie op zijn pianosuites, te creëren. Op de terugkeer in 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog, wordt het schip waarop hij zat, de Sussex, door een Duitse onderzeeër de grond in geboord, ergens tussen Folkestone en Dieppe. Hij en zijn vrouw overleven de ramp niet.

In de stijl van Granados hoort men duidelijke invloeden van Liszt, Grieg en Chopin. Zijn stijl vormt zo de basis voor de typisch Spaanse pianostijl van de twintigste eeuw waarvan Manuel de Falla een goed voorbeeld is. Dankzij zijn enorm succes als virtuoos, de razendsnelle verspreiding van zijn werken en zijn tragische dood verscherpte Europa's aandacht en interesse voor de Spaanse muziek in het algemeen.

Belangrijkste werken

Betekenis

Granados was pianist voordat hij componist was, en zijn muziek is vanuit het instrument gedacht. Hij studeerde in Barcelona bij Felipe Pedrell, die hem op het spoor van de Spaanse volksmuziek zette, en daarna twee jaar in Parijs.

Zijn hoofdwerk, Goyescas uit 1911, is geïnspireerd op de schilderijen en tekeningen van Goya en op het Madrid van rond 1800 dat daarin verschijnt. Het is technisch zwaar, harmonisch rijk, en meer een reeks tafereelschilderingen dan een verzameling dansen.

Uit die cyclus maakte hij in 1916 een opera, die in New York in première ging omdat de Europese theaters door de oorlog gesloten waren. Het bekendste nummer, El amor y la muerte, en het intermezzo worden nog los uitgevoerd.

Op de terugreis van die première werd zijn schip, de Sussex, in het Kanaal door een Duitse onderzeeër getorpedeerd. Granados sprong overboord om zijn vrouw te redden en verdronk met haar; hij was achtenveertig.

Naast zijn pianowerk schreef hij zeven opera's en een omvangrijk liedoeuvre. De Tonadillas uit 1914, op teksten in de stijl van het achttiende-eeuwse Madrid, zijn de bekendste Spaanse liedcyclus van de twintigste eeuw. Hij richtte bovendien in 1901 in Barcelona een eigen pianoschool op, de Academia Granados, die na zijn dood door zijn leerling Frank Marshall werd voortgezet.

De school die zijn muziek doorgaf

Granados richtte in 1901 in Barcelona de Academia Granados op, een pianoschool die hij zelf leidde en waar hij zijn eigen speelwijze onderwees. Dat was geen bijzaak: hij was in de eerste plaats pianist, en de school gaf hem een vast inkomen naast het componeren.

Na zijn dood in 1916 werd ze voortgezet door zijn leerling Frank Marshall, die haar Academia Marshall noemde en tot 1959 leidde. In dat huis aan de Gran Via wordt nog steeds lesgegeven, en de bibliotheek met Granados’ eigen aantekeningen is er gebleven.

Marshalls bekendste leerlinge was Alicia de Larrocha, die in 1959 op haar beurt de leiding overnam en de grootste Spaanse pianiste van de twintigste eeuw werd. Haar opnamen van Goyescas en van Iberia gelden tot vandaag als maatstaf.

Zo loopt er een ononderbroken lijn van drie leraren tussen de partituur en de opnamen die iedereen kent. Het is een van de weinige gevallen waarin niet alleen de muziek maar ook de manier van spelen aantoonbaar is doorgegeven, van de componist zelf tot in de opnamestudio van de jaren zeventig.