Leven
Johann Christoph Bach was een volle neef van Johann Sebastian Bachs vader, geboren op 8 december 1642 te Arnstadt. Hij was organist te Eisenach. In zijn belangrijk werk over de genealogie van de familie noemt Carl Philipp Emanuel Bach hem een "groß und ausdrückend Komponist". Vooral 'Es erhub sich ein Streit', voor twee koren met vijf stemmen en een orkest, gedirigeerd door zijn neef Johann Sebastian te Leipzig, maakte hem in zijn tijd beroemd.
Hij stierf te Eisenach op 31 maart 1703.
Belangrijkste werken
Betekenis
Johann Christoph Bach was organist van de Georgenkirche in Eisenach en een oudere neef van Johann Sebastians vader. Binnen de familie gold hij als de grootste; Johann Sebastian zelf noemde hem een profonder Componist en nam zijn werk op in het handschriftenarchief dat hij van de familie beheerde.
Zijn motetten en klaagliederen zijn harmonisch aanzienlijk gewaagder dan wat er in Thüringen gebruikelijk was. Ach, dass ich Wassers gnug hätte, een klaaglied voor alt met strijkers, gebruikt dissonanten die een halve eeuw vooruitlopen.
Het archief dat de familie Bach van zijn werk bijhield, het zogenoemde Alt-Bachisches Archiv, werd door Johann Sebastian en later door Carl Philipp Emanuel bewaard, en is grotendeels via die weg overgeleverd.
Zie voor de familieverhoudingen de pagina van Johann Sebastian Bach.
Zijn werk staat stilistisch dicht bij dat van Buxtehude en Pachelbel: een vroege Duitse barok waarin het koraal het uitgangspunt is en de vocale zetting de hoofdvorm. Het verschil met de generatie van Johann Sebastian is vooral de omvang, waar de latere cantate een uitgewerkt geheel van koren, aria's en recitatieven is, is een stuk van Johann Christoph doorgaans één doorlopende beweging.
Hij was bovendien klavecimbelbouwer en orgeladviseur, en zijn instrumenten stonden in Eisenach en omgeving in hoog aanzien. Die praktische kant is in de familie Bach de regel en niet de uitzondering: het beroep van musicus omvatte tot ver in de achttiende eeuw het onderhouden en soms bouwen van de instrumenten waarop men speelde.
Een familie als beroepsgroep
In Thüringen was de naam Bach twee eeuwen lang praktisch een beroepsaanduiding. In Erfurt werden de stadsmuzikanten nog die Bache genoemd toen er al geen Bach meer bij was; tussen 1550 en 1800 telde de familie meer dan vijftig beroepsmusici, verdeeld over de kerken en stadsdiensten van een klein gebied.
Dat werkte als een gilde. Jongens werden door een oom of een neef opgeleid, betrekkingen werden binnen de familie doorgegeven, en één keer per jaar kwam men bijeen, bijeenkomsten waarop, volgens de overlevering, werd begonnen met een koraal en geëindigd met quodlibets waarin iedereen door elkaar heen zong.
Johann Christoph is binnen dat verband de belangrijkste van de generatie vóór Johann Sebastian. Hij was organist in Eisenach, de stad waar Johann Sebastian in 1685 werd geboren, en de jongen heeft zijn muziek van jongs af aan gehoord.
Dat we haar nog hebben, komt doordat de familie haar eigen archief bijhield. Johann Sebastian nam het mee en voerde de motetten in Leipzig uit; het kwam daarna bij Carl Philipp Emanuel terecht en is via zijn nalatenschap bewaard gebleven. Zonder dat huishoudelijke archief was het hele repertoire verdwenen.
Vragen over Bach
Hoe verhoudt hij zich tot Johann Sebastian?
Hij was een oudere neef van Johann Sebastians vader, en werkte in Eisenach waar Johann Sebastian werd geboren. Binnen de familie gold hij als de grootste componist vóór Johann Sebastian.
Wat is het Alt-Bachisches Archiv?
De verzameling handschriften van oudere familieleden die Johann Sebastian Bach beheerde en die na hem bij Carl Philipp Emanuel terechtkwam. Het grootste deel van Johann Christophs werk is er via bewaard gebleven.
Hoeveel componisten telde de familie Bach?
Over zeven generaties meer dan vijftig beroepsmusici. In Thüringen was Bach een tijdlang synoniem voor stadsmuzikant.
Wat is zijn bekendste werk?
Het klaaglied Ach, dass ich Wassers gnug hätte voor alt en strijkers, en het twee-entwintigstemmige motet Es erhub sich ein Streit over de strijd van Michaël met de draak.
Hoe verschilt zijn muziek van die van Johann Sebastian?
Zijn stukken zijn korter en doorlopend van vorm, waar de latere cantate een uitgewerkt geheel van koren, aria's en recitatieven werd. Stilistisch staat hij dicht bij Buxtehude en Pachelbel.
Bouwde Johann Christoph Bach instrumenten?
Ja, hij bouwde klavecimbels en trad op als orgeladviseur. Voor een musicus van zijn generatie was dat gebruikelijk: het beroep omvatte het onderhoud en soms de bouw van de eigen instrumenten.