Carl Philipp Emanuel Bach

Leven

Carl Philipp Emanuel Bach was het vijfde kind (het tweede overlevende) van J.S. Bach en Maria-Barbara Bach. Hij werd geboren te Weimar op 8 maart 1714. De toen al bekende G.P. Telemann werd zijn peter.

Buiten zijn gewone opleiding en rechtenstudies aan de universiteit van Leipzig en Frankfurt a/d Oder, leerde hij klavecimbel spelen en componeren bij zijn vader. Hij was uiterst begaafd: hij speelde uit het hoofd de werken die zijn vader toen neerschreef.

Op vierentwintig-jarige leeftijd was Carl Philipp Emanuel Bach klavecinist in het orkest van de Pruisische kroonprins. Twee jaar later gaat Bach met hem mee naar Potsdam wanneer de prins tot koning wordt gekroond onder de naam van Frederik II. De 'Kammercembalist' mag vijf maal per week de concerten aan het hof van Pruisen bijwonen en heeft de eer fluitist Frederik II te begeleiden, een zware taak, want Frederik had een grondige hekel en verachting voor maatstrepen, tot groot verdriet van zijn klavecinist.

In 1750 werd hij kandidaat om zijn vader op te volgen in het Thomas-Kantorei te Leipzig. Hij werd echter geweigerd, maar in 1767 mocht hij G.P. Telemann opvolgen als "Directeur van de Muziek" van Hamburg. Daar laat hij verschillende werken horen van bekende tijdgenoten, waaronder zijn vader, G.F. Händel, J. Haydn, N. Jommelli.

Carl Philipp Emanuel Bach kende alle mogelijke theorieën en technieken voor klavier-instrumenten. Men mag hem zelfs beschouwen als de vader van de moderne pianotechnieken. Zijn werk 'Versuch über die wahre Art das Klavier zu spielen' (1753 - 1762) is fundamentaal voor de kennis van de stijl van klavierinstrumenten in de achttiende eeuw: zelfs W.A. Mozart gaf toe dat hij hem veel verschuldigd was. In 1795 ging J. Haydn naar Hamburg om Bach junior te bezoeken, zonder dat hij wist dat die al zeven jaar eerder was gestorven.

Belangrijkste werken

Betekenis

Van Bachs vier componerende zonen was Carl Philipp Emanuel tijdens zijn leven de beroemdste. Hij werkte achtentwintig jaar als klavecinist aan het hof van Frederik de Grote in Berlijn en volgde daarna zijn peetvader Telemann op als muziekdirecteur van Hamburg.

Zijn muziek hoort bij de empfindsamer Stil: plotselinge stemmingswisselingen, pauzes op onverwachte plaatsen, harmonieën die een frase midden in de zin afbreken. Waar zijn vader doorlopende beweging schreef, schrijft hij onderbreking, en dat is precies de stap naar de klassieke periode.

Zijn Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen uit 1753 is het belangrijkste leerboek van de achttiende eeuw. Haydn schreef dat hij het uit zijn hoofd kende, Mozart zei dat Emanuel de vader was en zij de kinderen.

Telemanns peetkind en Bachs archivaris

Toen Carl Philipp Emanuel in 1768 het ambt van stadsmuziekdirecteur van Hamburg kreeg, volgde hij zijn eigen peetvader op. Georg Philipp Telemann, die bij zijn doop in Weimar in 1714 peet was geweest, had de post achtenveertig jaar bekleed.

Het waren vijf kerken, wekelijkse cantates en de leiding over het openbare concertleven van de stad: een zware betrekking, en hij nam haar aan om weg te komen uit Berlijn, waar hij bijna dertig jaar klavecinist van Frederik de Grote was geweest zonder ooit veel meer te mogen doen dan begeleiden.

Zijn tweede, stillere verdienste is dat wij Johann Sebastian Bach hebben. Hij beheerde na 1750 het grootste deel van de handschriften van zijn vader, hield het familiearchief met het werk van de oudere Bachs bij, zorgde voor de uitgave van Die Kunst der Fuge en schreef mee aan de eerste levensbeschrijving.

Zonder dat beheer was een aanzienlijk deel van die muziek verdwenen, zoals het werk van zijn broer Johann Christian grotendeels verdwenen is. De zoon die bij leven de beroemdste Bach was, is en passant de reden dat zijn vader dat later werd.