Aleksandr Glazoenov

Leven

Aleksandr Glazoenov was zestien toen zijn Eerste symfonie in première ging, gedirigeerd door Balakirev, en het publiek weigerde te geloven dat een schooljongen haar geschreven had. Hij werd de figuur die de twee kampen van de Russische muziek verzoende: opgeleid door Rimski-Korsakov, maar met de technische strengheid die het Machtige Hoopje afwees.

Van 1905 tot 1930 leidde hij het conservatorium van Sint-Petersburg, en in die functie ligt zijn grootste betekenis. Hij hield de instelling door de revolutie heen overeind, regelde brandstof en voedsel voor zijn studenten, en beschermde onder anderen de jonge Sjostakovitsj, wiens eindexamensymfonie hij persoonlijk doorzette.

Zijn eigen werk is breed en degelijk: acht symfonieën, een vioolconcert dat vast repertoire is, en het ballet Raymonda uit 1898, dat na de balletten van Tsjaikovski het meest gespeelde van het Russische repertoire werd.

Er kleeft één beruchte episode aan zijn naam. In 1897 dirigeerde hij de première van Rachmaninovs Eerste symfonie, naar verluidt onvoorbereid en volgens sommige getuigen dronken; de uitvoering was een ramp en Rachmaninov schreef daarna drie jaar niets.

In 1928 verliet hij de Sovjet-Unie voor een juryfunctie in Wenen en keerde niet terug. Hij stierf in 1936 in Parijs; zijn stoffelijk overschot werd in 1972 naar Leningrad overgebracht.

Belangrijkste werken

Betekenis

Glazoenov is de figuur bij wie de twee kampen van de Russische muziek samenkomen. Hij werd opgeleid door Rimski-Korsakov en stond dus in de lijn van het Machtige Hoopje, maar hij beheerste de contrapuntische techniek die die groep juist afwees, en zijn symfonieën zijn formeel strenger dan die van wie ook in Rusland vóór hem.

Zijn belangrijkste werk deed hij als directeur van het conservatorium van Sint-Petersburg, van 1905 tot 1930. Hij hield de instelling door revolutie en burgeroorlog heen overeind, regelde brandstof en rantsoenen voor zijn studenten, en beschermde de jonge Sjostakovitsj, wiens eindexamenwerk hij persoonlijk doorzette.

Zijn vioolconcert uit 1904 is vast repertoire gebleven, en het saxofoonconcert uit 1934 is een van de eerste serieuze concerten voor dat instrument. De episode rond de première van Rachmaninovs Eerste symfonie, die hij onvoorbereid dirigeerde, is aan zijn naam blijven kleven.

Het conservatorium door de hongerjaren

Glazoenov werd in 1905 directeur onder omstandigheden die iets over hem zeggen: hij nam eerst zelf ontslag uit protest toen Rimski-Korsakov na de studentenstakingen werd ontslagen, en aanvaardde de leiding pas nadat die beslissing was teruggedraaid.

De jaren na 1917 waren de zwaarste. Er was geen brandstof, geen papier en nauwelijks eten; Glazoenov liep zelf bij ambtenaren langs om rantsoenen, hout en vrijstellingen voor zijn studenten los te krijgen, en hield het gebouw open in winters waarin in de lessen de adem zichtbaar was.

Onder zijn hoede studeerden Sjostakovitsj en Prokofjev. Van de eerste herkende hij het talent onmiddellijk en hij verdedigde hem bij de autoriteiten; met de tweede lag het moeilijker, diens vroege werk stond hem tegen, maar hij liet hem studeren en afstuderen.

Dat hij in 1928 niet terugkeerde van een reis naar Wenen was geen luidruchtig vertrek. Hij bleef formeel nog tot 1930 directeur, gaf daarna in Parijs les en concerten, en stierf er in 1936. Zijn as is in 1972 naar Leningrad overgebracht.

Hoe die jaren eruitzagen, is uit de administratie van het conservatorium na te lezen. Er was geen brandstof, de zalen waren onverwarmd, studenten kregen rantsoenen die hij persoonlijk bij de autoriteiten had afgedwongen, en de vleugels werden verplaatst naar de weinige ruimten die nog te stoken waren. Glazoenov bleef er dagelijks, tekende de bewijzen en examens zelf, en bleef de eindconcerten dirigeren. Dat Sjostakovitsj en een hele generatie na hem in dat gebouw hebben kunnen studeren, is grotendeels zijn werk geweest.