Leven
Meyerbeer werd als Jacob Liebmann Beer geboren op 5 september 1791 in Vogelsdorf nabij Berlijn. Zijn vader was directeur van een suikerraffinaderij en zijn moeder was de dochter van een rijke Berlijnse handelaar en bankier.
Jacob kreeg al vroeg pianolessen, en werd snel beschouwd als wonderkind. Hij ging piano studeren bij Muzio Clementi, en compositie en contrapunt bij Vogel in Darmstadt. Daar raakte hij bevriend met Carl Maria von Weber.
Op zijn 25ste had hij al een aantal veelbelovende oratorio's en opera's op zijn naam staan. Op aanraden van Antonio Salieri ging hij naar Italië om er zijn muzikale vorming te vervolledigen, waarbij de aandacht vooral ging naar vocale composities. Vanaf dan (1815) noemde hij zich Giacomo Meyerbeer. Tussen 1815 en 1824 componeerde hij een zestal Italiaanse opera's in de stijl van Rossini. Op den duur beschouwde Rossini hem zelfs als concurrent. De laatste van de reeks, 'Il Crociato in Egitto' werd internationaal beroemd. Naar aanleiding van dit succes verhuisde hij naar Parijs.
Vanaf dan begon hij Franse opera's te componeren. In 1826 trouwde Meyerbeer met zijn nicht Minna Mosson. De twee kinderen die uit het huwelijk voortkwamen, stierven voor ze één maand oud werden.
Tussen 1831 en de posthume publicatie van zijn laatste opera was Meyerbeer de beroemdste en succesvolste operacomponist van Europa.
Maar Meyerbeer heeft niet alleen opera's gecomponeerd. Hij schreef ook Lieder, chansons en romances. Verder heeft hij ook een aantal concerto's, religieuze muziek en orgelcomposities geschreven.
Richard Wagner was zijn grootste tegenstander. Meyerbeer reageerde echter nooit op Wagners antisemitische aanklacht 'Joden en muziek'.
Giacomo Meyerbeer stierf op 2 mei 1864 in Parijs, maar werd begraven in Berlijn.
Hoewel zijn opera's nu vrijwel van het repertorium verdwenen zijn, was dat ooit anders: de opera's 'Les Huguenots' werd in vijfenzestig jaar maar liefst duizend maal opgevoerd in de Parijse Opera. De duizendste uitvoering van Puccini's 'La Bohème' had nog niet zo lang geleden plaats. Meyerbeers record heeft dus bijna honderd jaar standgehouden!
Belangrijkste werken
Betekenis
Meyerbeer was in het midden van de negentiende eeuw de meest uitgevoerde en best betaalde operacomponist ter wereld. Hij kwam uit een rijke Berlijns-joodse bankiersfamilie, studeerde in Italië, en vestigde zich in Parijs waar hij het genre schiep dat de grand opéra ging heten.
Dat genre is een productie-idee zozeer als een muzikale vorm: vijf bedrijven, een historisch onderwerp met een religieus of politiek conflict, een verplichte balletscène in het derde bedrijf, massale koortonelen en decors met alles wat de techniek toeliet. Robert le diable uit 1831 had een spookballet van nonnen bij gaslicht; het publiek stond in de rij.
Muzikaal is zijn orkestratie zijn sterkste kant. Hij gebruikte instrumenten die anderen niet aandurfden (basklarinet, engelse hoorn, ophicleïde) voor scherp omschreven dramatische effecten, en Wagner heeft daar aantoonbaar van geleerd voordat hij zich publiekelijk tegen hem keerde.
Die aanval, in Wagners antisemitische pamflet uit 1850, heeft Meyerbeers reputatie voor een eeuw beschadigd. Zijn opera's verdwenen na 1900 vrijwel volledig van het repertoire en keren pas sinds enkele decennia terug.
Hij hielp Wagner aan zijn eerste succes
Wagner kwam in 1839 straatarm in Parijs aan en klopte bij Meyerbeer aan, die op dat moment de machtigste operacomponist van Europa was. Meyerbeer las zijn partituren, leende hem geld en schreef aanbevelingsbrieven; op zijn voorspraak werd Rienzi in Dresden aangenomen en in 1842 opgevoerd.
Dat was Wagners eerste echte succes en het begin van zijn loopbaan. Acht jaar later publiceerde hij Das Judenthum in der Musik, waarin Meyerbeer zonder naam maar volkomen herkenbaar wordt neergezet als het toonbeeld van de joodse componist die effect koopt in plaats van kunst te maken.
Meyerbeer heeft er nooit publiek op gereageerd. In zijn dagboeken, die bewaard zijn, staat de verbijstering wel; hij bleef hem tot 1846 geld lenen.
Het pamflet heeft zijn werk gedaan. Meyerbeers opera’s, tot ver in de negentiende eeuw de meest gespeelde ter wereld, verdwenen in enkele decennia van het repertoire, en de argumenten waarmee dat verdwijnen sindsdien wordt verklaard (te veel effect, te weinig substantie) komen vrijwel woordelijk uit die tekst. Pas sinds de jaren tachtig worden ze weer serieus opgevoerd.
Vragen over Meyerbeer
Wat is grand opéra?
Het Parijse operagenre van de negentiende eeuw: vijf bedrijven, een historisch onderwerp, een verplicht ballet in het derde bedrijf, massale koortonelen en grootschalige decors. Meyerbeer gaf het zijn vorm.
Waarom verdwenen Meyerbeers opera's van het repertoire?
Door een combinatie van kosten, de producties zijn enorm, en de reputatieschade van Wagners antisemitische aanval uit 1850. Sinds de jaren tachtig keren ze geleidelijk terug.
Wat was zijn verhouding tot Wagner?
Meyerbeer steunde de jonge Wagner financieel en beval hem aan bij theaters. Wagner viel hem later publiekelijk en antisemitisch aan, terwijl zijn eigen orkestbehandeling aan Meyerbeer schatplichtig is.
Hoe heette Meyerbeer eigenlijk?
Jacob Liebmann Beer, geboren in Tasdorf bij Berlijn. Hij voegde de naam van een familielid toe en italianiseerde zijn voornaam tijdens zijn jaren in Italië.